Lichamelijke fitness en nieuwe hersencellen

amandanobel.nl

Laboratoriummuizen (labratten trouwens ook) hebben een weinig enerverend bestaan. Ze leven alleen of in groepjes van vier in een glazen bak, niet veel groter dan een schoenendoos, met wat water en voedsel binnen bereik en zaagsel op de grond. Een dergelijke omgeving is slechts een vale schaduw van hun oorspronkelijke habitat. Om die reden hebben onderzoekers een poging gedaan om een leefomgeving te scheppen die qua afleiding, prikkels en variatie de situatie van hun leven in het wild enigszins (met nadruk op dit laatste woord) weerspiegelt. Een dergelijke omgeving wordt ‘verrijkt’ genoemd en bestaat uit een grotere bak met buisjes waar de diertjes doorheen kunnen kruipen, een tredmolen om in te rennen en een aantal tunnels. Daarnaast krijgen ze een gevarieerd dieet. Uit talloze studies blijkt dat muizen in een dergelijke verrijkte omgeving beter presteren op allerlei cognitieve taken. Maar de verklaring hiervoor is niet meteen duidelijk. Een verrijkte omgeving verschilt namelijk in vele aspecten van de kale laboratoriumbehuizing waar muizen zich normaal in bevinden. De verbetering in hun cognitieve prestaties kan daarom het gevolg zijn van de nieuwigheid van de omgeving zelf, een resultaat van het grotere aantal en meer gevarieerde stimuli, of van het smakelijker eten. Tenslotte staat in een dergelijke verrijkte omgeving ook altijd een tredmolen waar de diertjes in kunnen rennen. In tegenstelling tot de standaardsituatie hebben de dieren in de verrijkte omgeving daardoor de gelegenheid zich flink in te spannen. En dat doen ze maar al te graag. Het is dus ook goed mogelijk dat het de toegenomen fysieke activiteit is die bij deze dieren tot betere cognitieve prestaties leidt. 

amandanobel.nl

Henriette van Praag en Fred Gage van het Salk Institute uit San Diego in Californië probeerden de vraag te beantwoorden hoe het komt dat muizen in een verrijkte omgeving cognitief zoveel beter presteren. Zij plaatsten muizen in een omgeving met en zonder een tredmolen. Het bleek dat alleen de dieren die de beschikking hadden van de tredmolen het meest in leerprestaties waren vooruitgegaan. Op zich al een belangrijke bevinding, want blijkbaar is het de lichamelijke activiteit en niet de andere aspecten van de verrijkte omgeving die tot betere cognitieve prestaties leidt. Maar de onderzoekers uit San Diego zetten ook de volgende stap: ze onderzochten de hersenen van de muizen die in de verschillende omstandigheden hadden geleefd. Daaruit bleek dat er meer nieuwe zenuwcellen in de hersenen waren gevormd bij de dieren die in de tredmolen hadden gerend dan bij de muizen die zich niet lichamelijk hadden ingespannen. Dat betekent dat nieuwvorming van cellen in de hersenen wordt bevorderd door lichamelijke activiteit en niet een gevolg is van een gevarieerde om-geving of verbeterde voeding. 

Het feit dat nieuwe cellen in de hersenen worden gevormd, is op zichzelf niet opzienbarend; dat was al bekend. Dat lichamelijke activiteit deze celgroei bij dieren kan stimuleren, was echter een nieuwe en verstrekkende bevinding. En deze toename bleek aanzienlijk: een stijging van 200 procent in de hersenen van de actieve dieren in vergelijk tot hun niet actieve soortgenoten. Inmiddels is dit resultaat in vele soortgelijke studies bevestigd: lichamelijke inspanning leidt, via vorming van nieuwe cellen in de hersenen, tot betere cognitieve prestaties bij rat en muis. Toch kleeft aan deze studies een beperking. Alle voornoemde studies naar de effecten van lichamelijke activiteit op de vorming van nieuwe hersencellen zijn namelijk verricht bij jonge dieren. Daardoor bleef het onduidelijk of ook verouderende hersenen profiteren van lichamelijke inspanning. Terwijl het juist voor die zo van pas zou komen. Want onze hersenen krimpen snel. Dat weten we op basis van studies bij mensen; voor die ontdekking zijn geen studies in knaagdieren nodig geweest. De effecten van leeftijd op het humane brein spreken (helaas) voor zich.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *